Enkele maanden geleden stelde N-VA haar versie van België: Een confederale staat . Er kwam heel wat kritiek van zowel links als rechts. Voor de ene gaat het niet ver genoeg, voor de andere gaat het veel te ver. Maar wat betekent confederalisme eigenlijk? Wat zijn de reacties van de andere grote partijen? Hoe zien zij de toekomst van onze federale staat België ?

 

 

Wat is een confederale staat?

Vandaag is België een federale staat. Ons land bestaat uit deelstaten, (gemeenschappen en gewesten) die gebonden worden door één gemeenschappelijke grondwet. Vanuit de centrale (federale) overheid werden door de verschillende staatshervormingen steeds meer bevoegdheden overgeheveld naar die deelstaten, bijvoorbeeld onderwijs, cultuur, leefmilieu en energiebeleid.

Een confederale staat bestaat eveneens uit verschillende deelstaten. In tegenstelling tot het federalisme zijn deze deelstaten onafhankelijke staten met een elk eigen grondwet. Samen maken ze een verdrag op om enkele bevoegdheden over te dragen naar een centrale overheid.

Het confederalisme biedt heel wat mogelijkheden. De aparte deelstaten kunnen veel zelf bepalen. De financiële en fiscale autonomie zorgt ervoor dat de deelstaten zelf beslissen wat er met het belastinggeld gebeurt, waardoor de inwoners ook het gevoel hebben dat hun geld wordt besteed in hun eigen regio, dicht bij de deur. Hierdoor kan evenwel een mogelijke concurrentiestrijd tussen de deelstaten ontstaan om het maximale te bereiken voor hun inwoners.

Deze staatsvorm heeft ook minpunten. Enerzijds op institutioneel vlak. Een centrale overheid zal heel wat moeilijkheden ondervinden bij het uitwerken van gemeenschappelijke regels, omdat elke deelstaat een vetorecht heeft. Ook op praktisch en economisch vlak levert het moeilijkheden op. Zo kan het dat de beide deelstaten totaal verschillende systemen en regels hebben of dat er een groot welvaartsverschil is wat kan leiden tot een grootse verhuis van de ene naar de andere deelstaat.

En wat met België?

In de Belgische Confederatie volgens N-VA zijn Vlaanderen en Wallonië volledig verantwoordelijk voor hun eigen beleid. Slechts enkele, onder elkaar overeengekomen bevoegdheden, worden geregeld door een centrale Belgische Raad. Zowel Vlaanderen als Wallonië hebben een eigen grondwet.

De regio’s beheren zelf inkomsten en uitgaven. Voor Brussel geldt dat belastingen met betrekking tot persoonsgebonden materies verzorgd worden door Vlaanderen en Wallonië. Belastingen met betrekking op grondgebonden materies worden wel geïnd door de regio Brussel-Hoofdstad.

Ook voor de sociale zekerheid zijn de regio’s verantwoordelijk. Vlaanderen en Wallonië verzorgen zelf hun inwoners, Brusselaars kunnen kiezen tussen het Vlaamse of het Waalse systeem.

Wat het economisch beleid betreft, hebben de regio’s behalve de fiscale autonomie ook alle bevoegdheden en instrumenten ter beschikking om zelf hun politiek af te stemmen op maat van hun regio. Bovendien zijn ze ook verantwoordelijk voor de buitenlandse handel. Alleen projecten die grensoverschrijdende gevolgen hebben worden geregeld door de Belgische Raad.

Reacties

Open VLD: “Confederalisme is het probleem, niet de oplossing”

Volgens Bart Somers van Open VLD “is confederalisme het probleem, niet de oplossing”. Dat zei hij in een opiniestuk in De Standaard. Ons huidige model heeft al confederale kenmerken. Decreten en wetten hebben zo een gelijke kracht en de parlementsleden moeten zich tot een bepaalde taalgroep bekennen.

Misschien is er wel nood aan minder confederalisme en meer “good old federalisme”. Vlaanderen heeft al heel veel bevoegdheden, en dat is een goede zaak. In de toekomst komen er daar nog heel wat bij. In België zou echter het gewone spel van meerderheid en oppositie moeten spelen, waar ideologische verschillen van belang zijn en niet de taalaanhorigheden.

“Waar een pleidooi voor mee federalisme stoelt op een zelfbewust meerderheidsdenken, vertrekt een confederaal pleidooi vanuit een angstig minderheidsgevoel.” Confederalisme leidt volgens de liberalen tot blokkering. Alle gemeenschappelijke bevoegdheden moeten onderhandeld worden, met wederzijds vetorecht. Ze zien het confederalisme van de N-VA als een tussenstop naar onafhankelijkheid.

Vlaams-Belang: “Totaal onrealistisch”

Vlaams Belang reageerde via een persbericht van de voorzitter, Gerolf Annemans. “Ondanks een aantal heel verregaande voorstellen”, vinden ze het jammer dat “de N-VA nog steeds in een Belgisch model blijft redeneren”. De N-VA-voorstellen zouden getuigen van een naïeve en achterhaalde gehechtheid aan België. De voorstellen zijn enkel realiseerbaar mits overeenkomst met Wallonië, wat volgens extreemrechts totaal onhaalbaar is aangezien dit onderhandelingskader totaal onrealistisch is.

Het Vlaams Belang heeft eveneens vragen bij het standpunt van N-VA over Brussel.

"Door de Brusselaars te verplichten zich te bekennen tot de éne of de andere gemeenschap - ook op electoraal vlak - wordt opnieuw een vorm van talentelling ingevoerd." Met het voorstel om Brussel door zowel Vlaanderen als Wallonië te besturen, erkent N-VA volgens het Vlaams Belang de facto de Fédération Wallonie-Bruxelles en maakt het "de vorming van een grotendeels door Wallonië gedomineerde 'enclave' op Vlaams grondgebied" mogelijk.

CD&V: “Positief confederalisme, geen verdoken con-separatisme”

CD&V kiest voor een ‘positief confederalisme’, niet voor het ‘verdoken con-separatisme’ van de N-VA. Voor de christendemocraten is het belangrijk dat het zwaartepunt van de beslissingsmacht naar de regio’s gaat. “Dankzij de zesde staatshervorming wordt al een transfer van 17 miljard richting de gewesten mogelijk gemaakt.

De plannen van de N-VA zouden zorgen voor ‘Griekse toestanden’. De staatsschuld en de inkomsten en uitgaven voor de sociale zekerheid worden verdeeld. Zoiets onderhandelen met de Walen en zonder inspraak van de Brusselaars zal het systeem doen ontploffen. Ook wijst de partij erop dat de N-VA dit in de Vlaamse overheid wil meenemen om de plannen daar uit te voeren. Dit is echter iets dat op federaal niveau, dus in de Kamer en de Senaat moet besproken worden.

De zesde staatshervorming is voor de CD&V geen eindpunt. Ze maken echter het verschil met N-VA omdat zij in 2014 vooral de invoering en uitvoering van die staatshervorming als prioriteit zien. Daarnaast zullen ze vooral belang hechten aan de socio-economische noden die ingevuld moeten worden.

Sp.a: “Zwitserse chocolade is enkel voor rijken”

De socialisten maken hun standpunt duidelijk door de vergelijking met Zwitserland te doorprikken. “In het Zwitserse paradijs heeft chocolade een bittere nasmaak en smelt het enkel op de tongen van de rijken”, zegt Karen Temmerman. Bovendien is het enige wat in Zwitserland nog doet denken aan een confederatie de afkorting: CH of Confoederatio Helvetica. Zwitserland stelt zichzelf voor als “ein föderalistischer demokratischer Staat in Europa”.

De vergelijking met Zwitserland is gebaseerd op foute veronderstellingen. Ten eerste wordt er vaak gezegd dat het Zwitserse model de Zwitsers rijker maakt, en dat dit tot grote verschillen leidt. In werkelijkheid gaat het over een verschil van 12 procent (OESO). Een tweede grote verschil tussen de landen is het overheidsbeslag, 51 procent in België tegenover 30 procent in Zwitserland. Volgens de socialisten gaat het echter over een reëel verschil van 14 procent en is dit het gevolg “van bewuste maatschappelijke keuze, in plaats van een veel efficiëntere en zuinigere overheid”.

Aan onderwijs, pensioenen en gezondheidszorg geven de Zwitsers immers evenveel uit en dit voor dezelfde welvaart. Het grote verschil is bijvoorbeeld dat in Zwitserland een op drie scholen privaat zijn, terwijl dat in België maar een op vijf is. Zijn de kosten daarom lager? Voor de “staat” alvast wel, en dat lijkt volgens sp.a het enige te zijn dat velen interesseert. Maar die oplossing is daarom niet goedkoper voor iedereen en al zeker niet voor vele gezinnen. “Bij ons betalen gezonde mensen mee voor zieken, bij ons betalen jongeren mee voor de pensioenen en bij ons betalen kinderloze gezinnen mee voor onderwijs.” Enkel zo’n systeem is voor iedereen betaalbaar en niet enkel voor de “happy few”."

"Kortom, in het Zwitserse paradijs van De Wit heeft chocolade een bittere nasmaak die alleen maar smelt op de tongen van de rijken. Chocolade van bij ons smaakt veel beter".

Groen: “En wat met de ‘blinde vlek’ Brussel?

Groen erkent dat België een federale staat is en wil dat ook zo houden. De samenwerking van verschillende gemeenschappen binnen één staatsverband beschouwen ze niet als een probleem, maar als een uitdaging, een mogelijke verrijking.

Wat Brussel betreft stoort het de groenen dat onze hoofdstad behandeld wordt als een blinde vlek, een noodzakelijk kwaad. Volgens Luckas Vander Taelen, Vlaams parlementslid zou dat de Vlaams-nationalisten wel eens zuur kunnen opbreken. De groenen kunnen zich immers niet vinden in het tweekamp dat zal gevormd worden tussen Vlamingen en Walen. Ze eisen immers respect voor het Vlaamse karakter van de Rand en het tweetalige en multiculturele karakter van Brussel.

Wat hun standpunt betreft inzake de organisatie van ons land, is de partij voorstander van een federale kieskring om een duurzaam draagvlak te verzekeren voor de federale staatsstructuur. Voor een efficiënter bestuur kunnen delen van gezondheidszorg of arbeidsmarktbeleid geregionaliseerd worden.

Domeinen als ontwikkelingssamenwerking, buitenlandse handel of wapenexport kunnen opnieuw naar de federale regering gaan. Dit moet makkelijker herschreven worden. Voor een aantal gemengde bevoegdheden, zoals klimaatbeleid, is er nood aan een betere nationale coördinatie.

PVDA: “Confederalisme is de volgende stap richting verbrokkeling”

Confederalisme is voor PVDA “een volgende stap richting verbrokkeling”: de belangrijkste bevoegdheden komen in handen van de gewesten, slechts een handvol blijven federaal. Als België morgen richting confederalisme evolueert, dan komen twee sleutelelementen van de federale staat onder vuur te liggen: de belastingen en de sociale zekerheid.

Als de belastingen geregionaliseerd worden, dan betekent dat volgens de PVDA het begin van het einde van die solidariteit: het geld van de Vlaamse belastingbetaler komt dan terecht in de Vlaamse schatkist. Het ‘rijkere’ Vlaanderen zou twee keer meer inkomsten halen uit belastingen dan Wallonië. In de praktijk zou dit erop neerkomen dat Brussel en Wallonië over een pak minder zullen kunnen beschikken, met nog meer armoede tot gevolg. Vlaanderen zou er ook bij verliezen, want Wallonië is veruit de belangrijkste handelspartner van Vlaanderen. Hetzelfde dreigt te gebeuren op het gebied van de sociale zekerheid, de tweede pijler van de federale solidariteit.

Moeten we dan het status quo verdedigen? Neen. De Belgische staat werkt inderdaad niet best. Er kan veel vereenvoudigd en gerationaliseerd worden. De vlucht vooruit van het separatisme zal echter alles nodeloos ingewikkeld maken. Separatisme leidt tot communautair geruzie zonder einde.

LDD: “Met België als het kan, zonder als het moet!”

Volgens de LDD moet Vlaanderen, net zoals Brussel en Wallonië, zo autonoom mogelijk worden. Dan bepaalt Vlaanderen zelf de rol die de overheid speelt, en inspanningen die het van zijn bevolking vraagt om de noodzakelijke gemeenschapsdiensten en werken te financieren. Dat betekent ook dat Vlaanderen op korte termijn alle belastingen voor de inwoners op zijn grondgebied autonoom moet bepalen, innen en besteden.

Die autonomie behelst ook de sociale zekerheid van wie er woont, de organisatie en de financiering van de gezondheidszorg en het wonen, van de arbeid en de ondernemingen, van het gerecht en de veiligheid.

Net zoals de N-VA vindt LDD dat Vlaanderen, Brussel en Wallonië nog kunnen afspreken om de betrekkingen met het buitenland, de defensie en een aantal persoonlijke rechten en plichten samen te beheren, maar het Belgische bestuursapparaat zal zelf moeten

 

Deel dit artikel

Powered by CoalaWeb

BPolitix op Twitter

BPolitix op Facebook!